Çocukta Piyelonefrit (Ateşli İYE): Belirtiler ve Ne Zaman Acil?

İdrar yolu enfeksiyonu iki düzeyde olabilir: yalnızca mesaneyi tutan sistit ve böbreğe ulaşan piyelonefrit (böbrek enfeksiyonu). Çocukta ikisini pratikte ateş ayırır; 38 °C ve üzeri ateşle giden idrar yolu enfeksiyonu, aksi gösterilene kadar piyelonefrit kabul edilir.

Piyelonefritin en aldatıcı yanı, küçük çocukta idrarla ilgili hiçbir belirti vermeyebilmesidir. Belirtiler yaşa göre şöyle sıralanır:

• Yenidoğan ve bebeklerde: nedeni bulunamayan ateş (bazen tek belirti), huzursuzluk, emmeme, kusma, ishal, kilo alamama, sarılığın uzaması, kötü kokulu idrar; nadiren ateşsiz düşük vücut ısısı
• 1–5 yaş arası: ateş, iştahsızlık, karın ağrısı, kusma, idrar yaparken ağlama, sık idrara çıkma, daha önce kuru kalan çocukta yeniden idrar kaçırma
• Okul çağı ve ergenlikte: ateş, titreme, yan ağrısı ya da bel ağrısı, bulantı–kusma, idrar yaparken yanma, sık ve sıkışarak idrara çıkma, bulanık ya da kanlı idrar
• Reflü tanısı bilinen çocukta: her açıklanamayan ateş, başka bir odak bulunsa bile idrar kültürüyle sorgulanmalıdır

Ateşli İYE şüphesinde tedaviye ilk 48 saat içinde başlanmasının skar riskini azalttığı bildirilmiştir; bu yüzden beklemek yerine idrar örneği alınması gerekir. Aşağıdaki durumlarda aynı gün, gerekirse acil servise başvurun:

• 3 aydan küçük bebekte 38 °C ve üzeri ateş (odaktan bağımsız olarak acil değerlendirme gerektirir)
• Ateşle birlikte sürekli kusma, sıvı alamama, idrar miktarında belirgin azalma
• Aşırı uykulu, güç uyandırılan ya da tersine avutulamayan bebek
• Titreme, cildin solgun ya da alacalı görünmesi, hızlı soluk alıp verme
• Şiddetli yan ağrısı, bel ağrısı ya da karında hassasiyet
• Tedaviye başlandıktan 48–72 saat sonra ateşin sürmesi ya da genel durumun kötüleşmesi
• Bilinen böbrek reflüsü, tek böbrek, sonda kullanımı ya da koruyucu antibiyotik altındayken gelişen ateş

Tanının temeli, antibiyotik başlanmadan önce alınan idrar tahlili ve kültürüdür. Antibiyotik verildikten sonra alınan kültür güvenilmez; bu yüzden ateşli çocukta "önce örnek, sonra ilaç" sırası korunur.

Piyelonefrit tedavisi antibiyotikle yapılır ve toplam süre kılavuzlarda 7–14 gün olarak önerilir; sistitte kullanılan kısa kürler böbrek enfeksiyonu için yetersizdir. İlaç, kültür ve antibiyogram sonucuna göre gerekirse değiştirilir.

Ateşli İYE geçiren her çocuğa böbrek–mesane ultrasonu yapılır; bu inceleme genişleme, çift sistem, taş ya da mesane sorunlarını gösterir ama reflüyü göstermez ve normal olması reflüyü dışlamaz.