İçeriğe atla
Prof. Dr. Ali Avanoğlu
Böbrek Reflüsü (VUR) • Tanı ve değerlendirme

Anne Karnında Böbrek Genişlemesi (Antenatal Hidronefroz) ve VUR

Gebelik ultrasonunda 'böbrekte genişleme' ya da 'böbrek büyümesi' sözünü duymak aileyi kaygılandırır; oysa antenatal hidronefrozun büyük bölümü geçicidir ve doğumdan sonra kendiliğinden geriler. Yine de bu bebeklerin yaklaşık %10–20'sinde böbrek reflüsü (vezikoüreteral reflü, VUR) bulunur. Bu sayfada genişlemenin ne anlama geldiğini, doğumdan sonra hangi tetkikin ne zaman yapıldığını anlatıyoruz.

Kimin içinGebelikte ya da yenidoğan döneminde böbrek genişlemesi saptanan bebeklerin aileleri
Okuma≈5 dk
YazanProf. Dr. Ali AvanoğluGüncelleme
Bu sayfa böbrek reflüsü tedavisinin bir parçasıdırTedavinin bütününü ana sayfada okuyun
SAĞSOL
derece IV
01 · Antenatal hidronefroz nedir, ne sıklıkta görülür?02 · SFU ve UTD sınıflaması ne anlatır?03 · Doğumdan sonra ilk ultrason ne zaman?04 · Hangi bebekte VCUG (sondalı film) çekilir?05 · Reflü saptanırsa: PREDICT çalışması ve koruyucu antibiyotik
Kısaca5 madde
  • Antenatal hidronefroz nedir, ne sıklıkta görülür?: Antenatal hidronefroz, anne karnındaki bebeğin böbrek toplayıcı sisteminin (idrarın toplandığı havuz ve kalikslerin) ultrasonda normalden geniş görülmesidir.
  • SFU ve UTD sınıflaması ne anlatır?: Radyoloji raporlarında iki sınıflama görürsünüz.
  • Doğumdan sonra ilk ultrason ne zaman?: Yenidoğan ilk 48 saatte görece susuz olduğu için böbrek genişlemesi bu dönemde olduğundan hafif görünebilir; bu yüzden hafif ve orta olgularda ilk ultrason genellikle…
  • Hangi bebekte VCUG (sondalı film) çekilir?: Antenatal hidronefrozlu her bebeğe VCUG (işeme sistoüretrografisi, halk dilinde 'sondalı film') çekilmez.
  • Reflü saptanırsa: PREDICT çalışması ve koruyucu antibiyotik: Antenatal hidronefroz yoluyla saptanan reflü, ateşli enfeksiyonla saptanandan farklı bir gruptur: bebek henüz enfeksiyon geçirmemiştir, çoğu erkektir ve yüksek…
01

Antenatal hidronefroz nedir, ne sıklıkta görülür?

Antenatal hidronefroz, anne karnındaki bebeğin böbrek toplayıcı sisteminin (idrarın toplandığı havuz ve kalikslerin) ultrasonda normalden geniş görülmesidir. Gebeliklerin yaklaşık %1–2'sinde bildirilir ve günümüzde ayrıntılı gebelik ultrasonlarıyla giderek daha sık fark edilir.

Metnin tamamını oku
  • Nedenlerin başında geçici (fizyolojik) genişleme gelir; bebek büyürken toplayıcı sistem olgunlaşır ve genişleme kaybolur. Kalıcı nedenler arasında böbrek çıkışındaki darlık (üreteropelvik bileşke darlığı), böbrek reflüsü, üreterin mesaneye giriş yerindeki darlık ya da genişleme (megaüreter), erkek bebeklerde posterior üretral valv (PUV) ve çift toplayıcı sistem/üreterosel sayılır.
  • Böbrek reflüsü bu listenin ikinci–üçüncü sırasındaki nedendir; antenatal hidronefrozlu bebeklerin yaklaşık %10–20'sinde saptanır. Ancak reflünün önemli bir özelliği vardır: ultrasondaki genişlemenin derecesiyle reflünün varlığı ya da derecesi iyi örtüşmez. Hafif genişlemesi olan bir bebekte yüksek dereceli reflü, belirgin genişlemesi olan bir bebekte hiç reflü bulunmayabilir.
02

SFU ve UTD sınıflaması ne anlatır?

Radyoloji raporlarında iki sınıflama görürsünüz. SFU (Society for Fetal Urology) sistemi genişlemeyi 0'dan 4'e derecelendirir: 1–2 hafif (yalnızca havuz ya da az sayıda kaliks), 3 belirgin (tüm kaliksler geniş, böbrek dokusu korunmuş), 4 ileri (böbrek dokusu incelmiş).

Metnin tamamını oku
  • UTD (Urinary Tract Dilation, 2014) sınıflaması ise daha yeni ve daha kapsamlıdır; havuzun ön-arka çapını (milimetre olarak), kaliks genişlemesini, böbrek dokusunun kalınlığı ve görünümünü, üreterin ve mesanenin durumunu birlikte değerlendirir. Doğum öncesi için A1 (düşük risk) ve A2–3 (artmış risk); doğum sonrası için P1 (düşük), P2 (orta) ve P3 (yüksek risk) grupları tanımlanır.
  • Bu sınıflamalar reflü tanısı koymaz; genişlemenin ciddiyetini ve doğumdan sonra ne kadar yakın izlem ve hangi tetkiklerin gerektiğini öngörür. Reflü açısından asıl önemli ipuçları genişlemiş bir üreterin görülmesi, çift toplayıcı sistem, mesane duvarında kalınlaşma ve iki taraflı tutulumdur.
03

Doğumdan sonra ilk ultrason ne zaman?

Yenidoğan ilk 48 saatte görece susuz olduğu için böbrek genişlemesi bu dönemde olduğundan hafif görünebilir; bu yüzden hafif ve orta olgularda ilk ultrason genellikle doğumdan sonraki 3.–7. gün ile 4. hafta arasında yapılır. İlk ultrason normal çıksa bile, antenatal dönemde belirgin genişleme bildirilmişse 4–6 hafta sonra bir kez daha bakılır.

Metnin tamamını oku
  • İki taraflı ileri genişleme, tek böbrekli bebek, mesane duvarı kalınlaşması ya da erkek bebekte posterior üretral valv şüphesi, anne karnında sıvının (amniyon) azalması gibi durumlarda ultrason beklenmeden ilk 24–48 saatte yapılır ve gerekirse hemen çocuk ürolojisi değerlendirmesi başlar. Bu ayrımın nedeni, PUV gibi mesane çıkışını tıkayan durumların erken tanısının böbrek için belirleyici olmasıdır.
  • Bizde bu bebeklerin değerlendirmesi doğumdan itibaren aynı iki uzman tarafından planlanır; ultrason, gerekiyorsa VCUG ve sonraki takip tek bir yol haritasında ilerler.
04

Hangi bebekte VCUG (sondalı film) çekilir?

Antenatal hidronefrozlu her bebeğe VCUG (işeme sistoüretrografisi, halk dilinde 'sondalı film') çekilmez. Hafif, tek taraflı, üreteri normal ve mesanesi normal görünen genişlemede reflü olasılığı düşük değildir ama bulunan reflü çoğunlukla düşük derecelidir ve tedaviyi değiştirmez; bu bebeklerde çoğu merkez ultrasonla izlemi seçer, VCUG'yi ateşli enfeksiyon gelişirse ya da genişleme artarsa gündeme alır.

  • Orta–yüksek dereceli genişleme (SFU 3–4 / UTD P2–P3) ya da iki taraflı tutulum
  • Ultrasonda genişlemiş üreter (reflü ya da megaüreter)
  • Çift toplayıcı sistem, üreterosel
  • Mesane duvarında kalınlaşma, erkek bebekte posterior üretral valv şüphesi
  • İzlemde ateşli idrar yolu enfeksiyonu gelişmesi ya da genişlemenin artması
Metnin tamamını oku
  • Buna karşılık orta–yüksek dereceli genişleme (SFU 3–4, UTD P2–P3), genişlemiş üreter, çift toplayıcı sistem/üreterosel, mesane duvarında kalınlaşma ve erkek bebekte PUV şüphesinde VCUG erken dönemde önerilir. Burada amaç yalnızca reflüyü değil, mesane çıkışını ve üretrayı da görmektir. Kız bebeklerde ve takipte, radyasyonsuz bir seçenek olarak kontrastlı işeme ultrasonu (ceVUS) yapan merkezler vardır.
  • Uygulama merkeze göre değişir; ailelere hangi bulgunun hangi tetkiki gerektirdiğinin ve neden beklenip beklenmediğinin açıklanması, gereksiz kaygıyı da gereksiz tetkiki de önler.
05

Reflü saptanırsa: PREDICT çalışması ve koruyucu antibiyotik

Antenatal hidronefroz yoluyla saptanan reflü, ateşli enfeksiyonla saptanandan farklı bir gruptur: bebek henüz enfeksiyon geçirmemiştir, çoğu erkektir ve yüksek dereceli reflüde böbrekteki bozukluk çoğu zaman enfeksiyona değil doğumsal gelişim kusuruna (displazi) bağlıdır. Bu bebeklerde DMSA (böbrek sintigrafisi) böbreklerin başlangıç durumunu belgelemek için kullanılır.

Metnin tamamını oku
  • PREDICT çalışması (NEJM 2023) tam bu gruba, yani enfeksiyon geçirmemiş, 1–5 aylık, derece III–V reflülü bebeklere baktı: 24 ay koruyucu antibiyotik (CAP) verilen bebeklerde ilk semptomatik İYE yaklaşık %36'dan %21'e indi; yeni böbrek skarı ve fonksiyon açısından fark gösterilmedi; dirençli mikroorganizmalar arttı. Bu nedenle kılavuzlar yüksek dereceli reflüsü olan bebekte CAP'ı 'önerilebilir' sayar; zorunlu kılmaz. Erkek bebekte sünnet de enfeksiyon riskini azaltan bir seçenek olarak konuşulur.
  • Düşük dereceli (I–II) reflüde ise genellikle antibiyotiksiz izlem yeterlidir; büyümeyle üreterin mesane duvarındaki tüneli uzar ve reflü çoğunlukla kendiliğinden düzelir. Her durumda ailenin öğrenmesi gereken tek beceri aynıdır: açıklanamayan ateşte hemen doğru yöntemle idrar kültürü.
Bu konuda video
Tüm rehber (14) →
Sık sorulanlar
Gebelikte böbrek genişlemesi görüldü; bebeğimde kesin reflü mü var?
Hayır. Antenatal hidronefrozun büyük bölümü geçicidir; reflü bu bebeklerin yaklaşık %10–20'sinde bulunur. Genişlemenin derecesi reflüyü öngörmez; kararı doğum sonrası ultrason bulguları ve gerekirse VCUG verir.
Bebeğim doğar doğmaz ultrason çekilmeli mi?
Hafif–orta genişlemede ilk 48 saat susuzluk nedeniyle yanıltıcı olabileceğinden ilk ultrason genellikle 3.–7. gün ile 4. hafta arasında yapılır. İki taraflı ileri genişleme, PUV şüphesi ya da tek böbrek gibi durumlarda ise ilk 24–48 saatte bakılır.
Doğumdan sonra ultrason normal çıktı; takip biter mi?
Antenatal dönemde belirgin genişleme bildirilmişse 4–6 hafta sonra bir kontrol ultrasonu daha yapılır. İki ultrason da normalse ve enfeksiyon yoksa çoğu bebekte izlem sonlandırılır; ancak ultrasonun normal olması reflüyü tamamen dışlamaz, bu yüzden ateşli enfeksiyonda idrar kültürü uyarısı geçerli kalır.
Reflü bulunursa hemen koruyucu antibiyotik başlanmalı mı?
Yüksek dereceli (III–V) reflüde PREDICT çalışmasına dayanarak CAP önerilebilir; ilk enfeksiyonu azaltır, ancak skar üzerine etkisi gösterilmemiştir ve dirençli bakteri riski vardır. Düşük derecede genellikle izlem yeterlidir. Karar bebeğin cinsiyeti, derecesi ve böbrek durumu ile birlikte aileyle ortak verilir.
Prof. Dr. Ali Avanoğlu'nun bu konudaki yayınları · 1
  1. Tiryaki S, Alkac AY, Serdaroglu E, et al. (2013). Involution of multicystic dysplastic kidney: is it predictable? Journal of pediatric urology. PubMed ↗
←Önceki • Tanı ve değerlendirmeAteşli İdrar Yolu Enfeksiyonu Sonrası VUR Araştırması: Kimde VCUG?Sonraki • Tanı ve değerlendirmeBöbrek–Mesane Ultrasonu Ne Gösterir, Neyi Göstermez?→
İlgili sayfalarTüm dizin →
Yaşa göre ve özel durumlarBebeklerde Böbrek Reflüsü (0–1 Yaş)Bebeklerde böbrek reflüsü (vezikoüreteral reflü, VUR) çoğu zaman anne karnındaki böbrek genişlemesi ya da ilk ateşli idrar yolu enfeksiyonuyla ortaya çıkar. Bu yaş grubunda hem böbreğin enfeksiyondan zarar görme riski hem de kendiliğinden düzelme olasılığı en yüksektir; bu yüzden ilk yılın planı, korunma ile sabırlı bekleyişi birlikte kurar.Tedavi yollarıVUR'da Koruyucu Antibiyotik (CAP): Kime, Ne Kadar Süre?Böbrek reflüsü (vezikoüreteral reflü, VUR) izleminde koruyucu antibiyotik (CAP, sürekli antibiyotik profilaksisi), böbreği enfeksiyondan korumak için verilen düşük dozlu, günde tek doz ilaçtır. Herkese gerekmez; kime yarar sağladığını büyük çalışmalar giderek daha net göstermiştir. Bu sayfada kanıtı, uygulamayı ve süreyi açıklıyoruz.Tanı ve değerlendirmeBöbrek–Mesane Ultrasonu Ne Gösterir, Neyi Göstermez?Böbrek reflüsü (vezikoüreteral reflü, VUR) şüphesinde ilk tetkik her zaman böbrek–mesane ultrasonudur: radyasyonsuz, ağrısız ve tekrarlanabilir. Ama ultrasonun bir sınırı vardır: reflüyü kendisini göstermez. Bu sayfada ultrasonda neye bakıldığını, hangi bulguların önemli olduğunu ve normal bir ultrasonun ne anlama geldiğini anlatıyoruz.Tanı ve değerlendirmeVCUG (Sondalı Film, İşeme Sistoüretrografisi): Nasıl Yapılır, HazırlıkVCUG (işeme sistoüretrografisi), ailelerin 'sondalı film' dediği tetkiktir ve böbrek reflüsünü (vezikoüreteral reflü, VUR) hem gösteren hem derecelendiren temel yöntemdir. İnce bir sondayla mesaneye kontrast madde verilir; mesane dolarken ve çocuk işerken idrarın böbreğe geri kaçıp kaçmadığı görüntülenir. Bu sayfada işlemin nasıl yapıldığını, hazırlığı, radyasyonu ve alternatifleri anlatıyoruz.
Böbrek Reflüsü (VUR) konu kümeleriAna tedavi sayfası →
Temel bilgiler 6Tanı ve değerlendirme 6Yaşa göre ve özel durumlar 5Mesane ve bağırsak 5Tedavi yolları 10Böbrek sağlığı ve enfeksiyon 5İşlem sonrası ve takip 6
Hekime ulaşın

Size en uygun böbrek reflüsü değerlendirmesiyle hekime ulaşmak ister misiniz?

İki yol var. Hekimin sizi görmeden önce durumunuzu bilerek yanıt vermesini isterseniz önce kısa değerlendirmeyi yapın; sorunuz kısaysa doğrudan yazın. İki yol da aynı ekibe ulaşır.

1 Önce durumumu değerlendireyimÖnerilen Yol Haritası 2 dakikada birkaç soru sorar, anatomik şemayla yanıtlarınızı toplar ve hazır bir özet üretir. Sonunda özet WhatsApp mesajınıza eklenir — hekim durumunuzu bilerek yanıtlar. Yol Haritasını başlat
2 Doğrudan yazayım Yandaki formu doldurun; mesaj WhatsApp'ta (ya da e-postada) hazır açılır, göndermeden önce düzenleyebilirsiniz. Bu sayfanın konusu mesaja otomatik eklenir.

Editörün notu: Yaş ve kısa bir cümle yeterli; tıbbi terim kullanmanız gerekmez. Fotoğraf göndermeyin — gerekirse hekim güvenli kanaldan ister. Yazdıklarınız yalnızca siz gönderdiğinizde iletilir; bu sayfa hiçbir bilgiyi kaydetmez.

Doğrudan iletişimYanıt hekimden gelir
Kimin için?
Hazır sorular:

Mesajınız sunucuya kaydedilmez; WhatsApp/e-posta ile iletilir. Aydınlatma metni →

Gomauna Web Design and Development gomauna.com Prof. Dr. Ali Avanoğlu | 2026 © All Rights Reserved. SEO & GEO OPTIMIZED
WhatsApp Yol Haritası