Koruyucu Antibiyotik Altında Ateşli Enfeksiyon (Breakthrough İYE)

Breakthrough (kırılma) İYE, düzenli koruyucu antibiyotik kullanımına rağmen ateşle seyreden ve idrar kültürüyle doğrulanmış idrar yolu enfeksiyonu demektir. Ateşsiz, yalnızca mesaneyle sınırlı bir sistit ya da belirtisiz bakteriüri bu tanıma girmez; kritik olan ateşin, yani böbreğe ulaşmış enfeksiyonun varlığıdır.

Ateşli çocukta idrar örneği torbayla alınmışsa kültürde üreme kirlilik olabilir; koruyucu antibiyotik altında karar bu kadar önemliyken kültür yönteminin güvenilirliği sorgulanır. Bebekte sonda ile, tuvalet eğitimi almış çocukta temiz orta akım idrarla alınmış ve anlamlı üreme gösteren kültür gerekir.

• Aynı zamanda ateşin başka bir odağı (kulak, boğaz, viral enfeksiyon) olup olmadığı değerlendirilir. Ateşi başka bir nedene bağlı olan ve idrarında düşük sayıda üreme bulunan çocuk breakthrough İYE olarak etiketlenmemelidir. Kültür sonucunda üreyen bakterinin türü ve antibiyotik duyarlılığı, sonraki adımlar için de yol göstericidir.

Breakthrough İYE saptandığında ilk iş, ameliyat düşünmekten önce nedeni bulmaktır. Dört başlık sırayla gözden geçirilir; birden fazlası bir arada olabilir.

• Uyum: ilaç düzenli veriliyor mu, kaç doz atlanıyor?
• Doz: güncel kiloya göre yeterli mi, ilaç doğru saklanıyor mu?
• BBD: kabızlık, erteleme, kalan idrar var mı? (tuvalet eğitimi sonrası)
• Direnç: üreyen bakteri kullanılan koruyucuya dirençli mi?

Ateşli İYE geçiren reflülü çocukta enfeksiyon tedavi edildikten sonra böbrek durumu yeniden gözden geçirilir. Akut dönemde ultrason genişleme ya da apse gibi komplikasyonları dışlamak için yapılır; skar sorusu için ise DMSA (böbrek sintigrafisi) enfeksiyondan yaklaşık 4–6 ay sonra planlanır, çünkü akut dönemdeki tutulum eksikliği geçici olabilir.

• DMSA'da yeni skar saptanması ya da bölünmüş fonksiyonun düşmesi, tek başına bile düzeltici tedavi gerekçesidir. Skar yoksa ve enfeksiyonun giderilebilir bir nedeni bulunduysa, o neden düzeltilerek CAP altında izleme bir süre daha devam edilebilir; bu karar reflünün derecesi, çocuğun yaşı ve ailenin tercihiyle birlikte verilir.

Nedeni giderilemeyen ya da tekrar eden breakthrough İYE'de, özellikle skar eşlik ediyorsa, reflüyü düzeltmek gündeme gelir. Amaç antibiyotiğe bağımlı bir izlemi sonlandırmak ve böbreği yeni ataklardan korumaktır. İki ana seçenek vardır ve ikisini de hekimlerimiz uygular.

• Hekiminize hemen başvurun: CAP alırken 38 °C ve üzeri açıklanamayan ateş
• Antibiyotik başlanmadan önce uygun yöntemle idrar kültürü verilmesini isteyin
• Enfeksiyondan sonra ilaç, doz ve tuvalet alışkanlıklarını birlikte gözden geçirin
• 4–6 ay sonra DMSA ve tedavi seçeneklerinin yeniden konuşulacağı kontrolü planlayın